Teraz Nycowie

W 2011 roku, aby przybliżyć mieszkańcom dzielnicy historię Ursusa, Urząd Dzielnicy rozpoczął organizowanie wystaw plenerowych zatytułowanych „Rody Ursusa”. Do tej pory mieliśmy okazję odbyć podróże śladami rodzin: Acherów, Grabskich, Hassów i Wallów. W piątej odsłonie zaprezentowano ciekawe losy rozrosłej rodziny Nyców. Gospodarzyli oni w Szamotach i Czechowicach. Za protoplastę ursuskiej gałęzi rodziny uważa się Walentego z Szamot. Miał on 5 synów, dwaj gospodarzyli w Szamotach – Józef i Łukasz, dwaj w Czechowicach – Piotr i Michał. Natomiast najmłodszy – Bolesław dostał wykształcenie, ukończył Szkołę Zrzeszenia Kupców przy ul. Waliców w Warszawie.

Na rozparcelowanych włościach Piotra Nyca wyrosły, w 1929 roku przy dzisiejszej ul. Faraona, pierwsze budynki powstającego osiedla Czechowice. Piotr Nyc zbudował pierwszą kamienicę czynszową w osiedlu, otworzył skład opałowy i materiałów budowlanych. Można powiedzieć, że od podstaw budował Ursus. Jego dwie córki – Maria i Krystyna, w czasie niemieckiej okupacji, były sanitariuszkami w Wojskowej Służbie Kobiet AK. Syn Józef walczył w Powstaniu Warszawskim w plutonie „Torpedy”, a najstarszy Aleksander był dowódcą plutonu w kompanii „Goplana”, utworzonej przez strażaków z OSP w Czechowicach. Najmłodszy brat Piotra – Bolesław, też strażak ochotnik, był z kolei szefem kompanii „Goplana”. Ciekawie potoczyły się losy dzieci Piotra po wojnie. Na przykład Krystyna obdarzona pięknym, sopranowym głosem, śpiewająca początkowo w chórze Cantate Deo przy parafii św. Józefa w Czechowicach, została solistką Operetki Łódzkiej. Po wyjściu za mąż używała nazwiska Nyc-Wronko.

Wystawa została otwarta 15 września na tarasie Acherówki w parku Achera (ul. Walerego Sławka 2). Będzie ją można oglądać do 10 listopada 2019 r. Wystawę przygotował Łukasz Prokop, o stronę plastyczną zadbał Piotr Margas, ja byłem konsultantem.

Nycowie podczas zjazdu rodzinego w gospodarstwie agroturystycznym w Puszczy Kampinowskiej – wrzesień 2019 rok.

Czy doczekamy się restytucji muzeum?

Przed 50 laty , we wrześniu 1969 roku, zostało otwarte Muzeum ZM „Ursus”, Uroczystość była połączona z wyprodukowaniem ćwierć-milionowego traktora. Był to ciągnik C-330.

Dziś dawne muzeum, mieszczące się w hali 270, jest od kilku lat zamknięte na kłódkę. Zwiedzać je można raz w roku – w maju z okazji Nocy Muzeów. Między właścicielem Polskim Holdingiem Obronnym sp. z o.o. (kiedyś Bumar) i władzami dzielnicy Ursus od lat trwają jałowe rozmowy o przekazanie kolekcji w ręce gospodarzy dzielnicy. Spór dotyczy wyceny kolekcji. Innej dokonał rzeczoznawca holdingu, a innej rzeczoznawca powołany przez władze Warszawy.

Ostatnio zapaliło się małe światełko nadziei. W maju, podczas zakończenia roku akademickiego na Uniwersytecie III Wieku w Ursusie, obecny na uroczystości marszałek województwa mazowieckiego Adam Strózik złożył deklarację, że włączy się w restytucję muzeum – placówki ważnej nie tylko dla lokalnej społeczności, ale również mającej znaczenie ogólnopolskie. Fabryka „Ursus” była zakładem wokół którego powstało miasto, ale też odegrała ważną role w historii polskiej motoryzacji i polskiego przemysłu maszynowego. Był to zakład, warto o tym pamiętać, który dokonał mechanizacji polskiej wsi.

Również radni klubu PiS w Radzie Dzielnicy Ursus zainteresowali się losami muzeum. W czerwcu wystąpili z listem do premiera Mateusza Morawieckiego. A ten obiecał pomoc w przywróceniu do życia muzeum.

17 lipca z inicjatywy grupy lokalnych działaczy, tworzących społeczny komitet ratowania muzeum, odbyło się w Domu Kultury „Miś” spotkanie z przedstawicielem Urzędu Marszałkowskiego woj. mazowieckiego Piotrem Cukrowskim – dyrektorem departamentu kultury, promocji i turystyki. W spotkaniu wziął udział Janusz Gmitruk – dyrektor Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego. Obecny był burmistrz dzielnicy Ursus – Bogdan Olesiński oraz jego zastępcy: Wiesław Krzemień i Kazimierz Sternik. Z okolic Bydgoszczy przyjechali członkowie Klubu Miłośników Starej Techniki Skansen Łochowice, żywo zainteresowani historią wyrobów „Ursusa”, gotowi nawet przekazać bezpłatnie muzeum ciągnik ogrodniczy C-308, produkowany w ZM „Ursus” na przełomie lat 50. i 60. XX wieku. Podobne deklaracje, bezpłatnego przekazania muzeum wyrobów fabryki, składają inni kolekcjonerzy.

W tej chwili potrzeba nie tylko wykupić eksponaty od Polskiego Holdingu Obronnego. Trzeba zapewnić budynek na cele muzealne, gdzie będzie można godnie zaprezentować dorobek ZM „Ursus” oraz miasta Ursus, dziś dzielnicy Warszawy. Rodzi się też pytanie, czy dzielnica dźwignie koszt prowadzenia takiej placówki. A może muzeum powinno działać w kooperacji z inną placówką muzealną. Są to poważne dylematy, potrzebna jest odrobina dobrej woli, aby je rozwiązać.

Uczestnicy spotkania zwiedzili, dzięki życzliwości Polskiego Holdingu Obronnego, zamknięte na co dzień Muzeum Ursusa.

Piknik historyczny

W niedzielę 23 czerwca odbył się w parku Czechowickim piknik historyczny. Świetna, letnia pogoda sprzyjała aktywnemu wypoczynkowi. Na pikniku pojawiły się tłumy mieszkańców dzielnicy.

Wielką atrakcją były repliki wyrobów fabryki Ursus-PZInż. Można było zobaczyć pierwszy polski samochód ciężarowy, tankietkę TKS, motocykl Sokół 1000 i samochód pancerny wz.29. Pokazano też kultowy samochód osobowy skonstruowany przez Tadeusza Tańskiego CWS-T2.

Na pikniku nie zabrakło akcentów związanych z rocznicą – już 43 – wydarzeń Czerwca 76.W parku swoje namioty rozstawiła Fundacja dla Ursusa, gdzie wspomnieniami dzielili się uczestnicy strajku na torach, działacze pierwszej „Solidarności” z lat 1980-81 i działacze podziemnej „Solidarności” z lat stanu wojennego. Były grupy rekonstrukcyjne. A ZOMO-wcy z tarczami i w hełmach budzili dreszczyk niepokoju wśród osób pamiętających tamte – już odległe – lata 80.

Interesujące stoisko zaprezentowała Izba Tożsamości Ursusa, a ja – po sąsiedzku – podpisywałem broszurę „Patroni ulic dzielnicy Ursus m.st. Warszawy”.

Wiele atrakcji mieli najmłodsi. Wieczór zakończył koncert zespołu „Lao Che”.

Opowieść o Czerwcu 76

Fundacja Scena Przyfabryczna i Ośrodek Kultury „Arsus”, jako gospodarze wieczoru, zapraszają na spektakl „Bunt na torach 1976”. Wystąpią artyści Teatru Scena Przyfabryczna. Projekt wspiera Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm jutra”.

Spektakl zostanie zaprezentowany 25 czerwca 2019 roku o godz. 19.00 w Ośrodku Kultury „Arsus” (sala duża). Scenariusz napisała i reżyseruje przedstawienie Joanna Godlewska.

Z uczniami o Czerwcu 76

W tym roku przypada 43. rocznica robotniczego protestu w Ursusie, Radomiu, Płocku i wielu innych miejscowościach w Polsce. 25 czerwca 1976 roku, dzień po ogłoszeniu przez premiera Piotra Jaroszewicza drakońskich podwyżek cen na żywność, robotnicy ZM „Ursus” udali się pochodem przed budynek dyrekcyjny. Nieudane rozmowy z kierownictwem fabryki doprowadziły do blokady dwóch ważnych linii kolejowych: Warszawa-Śląsk i Warszawa-Berlin. Wieczorem milicja dokonała pacyfikacji zebranych na torach. Wielu robotników dotknęły ciężkie represje.

Wydarzenia z 1976 roku władze dzielnicy Ursus postanowiły przypomnieć uczniom szkół podstawowych organizując konkurs „Młodzi o Czerwcu 76”. W tym roku jest to pierwsza edycja tego konkursu. Z czterech proponowanych kategorii uczniowie mają wybrać sobie jedną. Są to: 1) przygotowanie plakatu o 1976 roku, 2) opracowanie komiksu o 1976 roku, 3) przeprowadzenie wywiadu z uczestnikiem wydarzeń w 1976 roku, 4) przygotowanie utworu poetyckiego o Czerwcu 76.

16 kwietnia uczniowie Szkoły Podstawowej nr 382 przy ul. Konińskiej, przygotowując się do konkursu, zaprosili mnie na spotkanie, które miało pogłębić ich wiedzę o proteście robotników fabryki „Ursus”. Byłem przecież uczestnikiem strajku, a także mam na swym koncie książkę o Czerwcu 76. Koordynatorem konkursu w Szkole Podstawowej nr 382 jest pani Katarzyna Daniłow.

Opowiedziałem uczniom o wydarzeniach jakie rozegrały się przed budynkiem dyrekcyjnym i na torach. Dzieci na telebimie obejrzały unikalne zdjęcia ze strajku, a z mojego archiwum różne dokumenty: telegramy potępiające „warchołów”, list do Marka Majewskiego w więzieniu (skazany na 3 lata za próbę przepiłowania szyn i zepchnięcia elektrowozu) od rodziców i solidnie ocenzurowany, a także ówczesne „Życie Warszawy” z relacjami z masówek potępiających robotników z fabryki traktorów. Pytania od dzieci, często bardzo interesujące, zakończyły spotkanie.

Konkurs trwa do 20 maja, a jego podsumowanie i rozdanie nagród odbędzie się 23 czerwca w Parku Czechowickim.

Gala Niepodległości

Zbliżająca się 100. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości była okazją do zorganizowania w Ośrodku Kultury Arsus Galii Niepodległości. Wzięły w niej udział władze dzielnicy z burmistrz Urszulą Kierzkowską i wiceburmistrzami Wiesławem Krzemieniem i Kazimierzem Sternikiem. Podczas uroczystości kilkanaście osób wyróżniono pamiątkowymi medalami „Zasłużony dla dzielnicy Ursus”. Znalazłem się w gronie tych osób.
Gali Niepodległości towarzyszyło otwarcie wystawy „Kobiety Niepodległej”. Zaprezentowano na niej kilkanaście sylwetek Polek, ważnych dla naszej historii na przestrzeni ostatnich stu lat. Wystawę przygotowali Łukasz Prokop i Piotr Margas. Dla trzech sylwetek kobiet, związanych z Ursusem: Władysławy Włoczewskiej, Jadwigi Lesnobrodzkiej i Zofii Wojciechowskiej-Grabskiej przygotowałem teksty i dokonałem wyboru zdjęć z mojego archiwum.

Promocja „Dziejów Ursusa w zarysie”

W sobotę 29 września w Parku Czechowickim miał miejsce piknik historyczny zorganizowany przez Urząd Dzielnicy Ursus z okazji 100 lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. W specjalnie ustawionym namiocie została zaprezentowana moja najnowsza książka „Dzieje Ursusa w zarysie”. Spotkanie poprowadził historyk Robert Gawkowski, pasjonujący się dziejami sportu i sąsiednich Włoch. Wśród licznych gości, którzy przyszli na spotkanie nie zabrakło władz dzielnicy: burmistrz Urszuli Kierzkowskiej i jej zastępców Wiesława Krzemienia i Kazimierza Sternika. Promocja książki o Ursusie świetnie wpisała się w atmosferę pikniku z okazji 100 lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Przecież fabryka „Ursus” była jednym z najważniejszych zakładów przemysłowych II Rzeczpospolitej i powojennej Polski.

Zdarzyło się w grudniu

1 grudnia
– 1963 r. W ZM „Ursus” wyprodukowano 100 tys. ciągnik rolniczy.

2 grudnia
– 1991 r. Polska jako pierwszy kraj na świecie uznała niepodległość Ukrainy.

3 grudnia
– 1943 r. Został rozstrzelany przez Niemców Stefan Bryła, polityk, inż. budowlany, pionier konstrukcji spawalniczych m.in. konstruktor „Drapacza chmur” w Katowicach i budynku „Prudentialu” w Warszawie (po wojnie Hotel „Warszawa”).

4 grudnia
– 1862 r. Otwarto kolej warszawsko-bydgoską łącząca Warszawę przez Łowicz, Kutno, z będącymi w zaborze pruskim Toruniem i Bydgoszczą.
– 1942 r. Powstała Rada Pomocy Żydom „ Żegota”.

5 grudnia
– 1830 r. Gen. Józef Chłopicki został dyktatorem Powstania Listopadowego.
– 1867 r. Urodził się Józef Piłsudski.

6 grudnia
– 1970 r. Wizyta kanclerza RFN Willyego Brandta w Warszawie.

7 grudnia
– 1809 r. Książę warszawski Fryderyk August ustalił limit armii Księstwa Warszawskiego na 60 tys. żołnierzy.

8 grudnia
– 1506 r. Na sejmie w Piotrkowie Zygmunt Stary został wybrany królem Polski.
– 1867 r. Urodził się Aleksander Sulkiewicz, polski Tatar działacz niepodległościowy, jeden z ważniejszych współpracowników Piłsudskiego przed I wojną światową. Zginął w 1916 r. walcząc w Legionach Piłsudskiego.

9 grudnia
– 1916 r. Do obiegu wprowadzono markę polską. Obowiązywała do 1924 r.
– 1922 r. Gabriel Narutowicz został wybrany pierwszym prezydentem Rzeczpospolitej.
– 1991 r. W Toruniu rozpoczęło nadawać Radio Maryja.

10 grudnia
– 1850 r. Zmarł gen. Józef Bem, uczestnik Powstania Listopadowego i Wiosny Ludów.
– 1956 r. Katowice zostały znów Katowicami (w 1953 r. zmieniono im nazwę na Stalinogród).

11 grudnia
– 1866 r. W Warszawie otwarto pierwszą linię tramwaju konnego.
– 1941 r. Polska wypowiedziała wojnę Japonii.
– 1948 r. W Zakopanem UB aresztowało ostatniego delegata rządu na kraj – Jerzego Brauna.

12 grudnia
– 1501 r. Aleksander Jagiellończyk został na Wawelu koronowany na króla Polski.
– 1970 r. Została ogłoszona podwyżka cen żywności w Polsce, co doprowadziło do wystąpień robotniczych na Wybrzeżu.

13 grudnia
– 1575 r. Anna Jagiellonka została wybrana na elekcji w Warszawie na króla Polski i wielkiego księcia litewskiego. Jednocześnie przydzielono jej za męża Stefana Batorego.
– 1966 r. Zmarł Stanisław Mikołajczyk, premier rządu na uchodźstwie w latach 1943-44.
– 1981 r. W nocy z 12 na 13 grudnia wprowadzono w Polsce stan wojenny.

14 grudnia
– 1950 r. Rząd podjął uchwałę o budowie metra w Warszawie.
– 1970 r. Strajk robotników w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, początek wydarzeń Grudnia 70 na Wybrzeżu.
– 1981 r. Strajk okupacyjny w ZM „Ursus” w proteście przeciw wprowadzeniu stanu wojennego, spacyfikowany siłą przez oddziały ZOMO.

15 grudnia
– 1862 r. Otwarto kolej warszawsko-petersburską.
– 1936 r. Otwarto pierwszą zelektryfikowaną linię kolejową w Polsce na trasie Pruszków – Warszawa – Otwock.

16 grudnia
– 1922 r. W warszawskiej Zachęcie zginął od kuli zamachowca pierwszy prezydent Rzeczpospolitej Gabriel Narutowicz. Był prezydentem przez 7 dni.
– 1981 r. Pacyfikacja kopalni „Wujek” w Katowicach, zginęło 9 górników.

17 grudnia
– 1853 r. Prezydent Warszawy Teodor Andrault, właściciel Skoroszy (dziś część Ursusa) rozpoczął parcelację wsi. Nabywcami byli koloniści niemieccy Józef i Krystian Hassowie, Mateusz i Jakub Kühlenowie, Jakub Jungen.
– 1970 r. Milicja dopuściła się do masakry robotników na przystanku szybkiej kolei miejskiej Gdynia Stocznia, którzy udawali się do pracy. Zginął m.in. 18 letni Zbyszek Godlewski, bohater „Ballady o Janku Wiśniewskim”.

18 grudnia
– 1439 r. Zbigniew Oleśnicki został mianowany pierwszym polskim kardynałem.
– 1529 r. Elekcja Zygmunta Augusta na króla Polski podczas sejmu w Piotrkowie.
– 1655 r. Król Jan Kazimierz, który schronił się w austriackim Opolu, ruszył w drogę powrotna do kraju.

19 grudnia
– 1805 r. Powstało Liceum Krzemienieckie.
– 1923 r. Utworzono drugi rząd Władysława Grabskiego, którego zadaniem była m.in. reforma walutowa w kraju.

20 grudnia
– 1922 r. Stanisław Wojciechowski został wybrany na prezydenta Rzeczpospolitej.
– 1970 r. Władysław Gomułka utracił władzę w Polsce. Nowym I sekretarzem PZPR został Edward Gierek.
– 1991 r. Polska została przyłączona do Internetu.

21 grudnia
– 2007 r. Polska weszła do strefy Schengen.

22 grudnia
– 1914 r. Rozpoczęła się bitwa I brygady Legionów Piłsudskiego pod Łowczówkiem w Karpatach. Brygada w ciągu 4 dni walk przeprowadziła 5 szturmów, odparła 16 kontrataków. Siły rosyjskie zostały zatrzymane co umożliwiło Austriakom umocnienie pozycji na których utrzymali się do ofensywy pod Gorlicami w maju 1915 r.
– 1990 r. Lech Wałęsa został zaprzysiężony na prezydenta Rzeczpospolitej.

23 grudnia
– 1884 r. W warszawskim „Słowie” ukazał się pierwszy odcinek powieści Sienkiewicza „Potop”.
– 1991 r. Jan Olszewski został premierem.
– 1995 r. Aleksander Kwaśniewski został zaprzysiężony na prezydenta Rzeczpospolitej.
– 2005 r. Lech Kaczyński został zaprzysiężony na prezydenta Rzeczpospolitej.

24 grudnia
– 1798 r. Urodził się Adam Mickiewicz.
– 1898 r. Odsłonięcie pomnika Adama Mickiewicza Warszawie.
– 1946 r. W radzieckim więzieniu na Łubiance w Moskwie zmarł ostatni komendant Główny Armii Krajowej Leopold Okulicki „Niedźwiadek”.

25 grudnia
– 1025 r. Mieszko II został koronowany na króla Polski.
– 1895 r. Urodził się Stefan Rowecki „Grot” Komendant Główny AK do aresztowania w dniu 30 czerwca 1943 r.
– 1916 r. Zmarł Adam Chmielowski „Brat Albert”, powstaniec styczniowy, malarz, zakonnik, założyciel zgromadzenia albertynów i albertynek, ogłoszony 12 listopada 1989 r. świętym.

26 grudnia
– 1655 r. Zakończyło się oblężenie Jasnej Góry przez Szwedów.
– 1806 r. Nierozstrzygnięta bitwa pod Pułtuskiem między wojskami napoleońskimi i rosyjskimi.

27 grudnia
– 1587 r. Zygmunt III Waza został koronowany na Wawelu na króla Polski.
– 1856 r. W Warszawie zapłonęły pierwsze latarnie gazowe.
– 1918 r. Wybuchło Powstanie Wielkopolskie.

28 grudnia
– 1894 r. W Krakowie zmarł Henryk Rodakowski, malarz, wybitny portrecista.

29 grudnia
– 1989 r. Sejm przywrócił koronę orłowi z godła państwowego.

30 grudnia
– 1963 r. Karol Wojtyła został mianowany arcybiskupem-metropolitą krakowskim.

31 grudnia
– 1856 r. W Paryżu urodził się Wojciech Kossak, malarz, wybitny batalista.
– 1932 r. Polscy kryptolodzy z Biura Szyfrów złamali kod Enigmy.
– 1978 r. Rozpoczęła się w Polsce zima stulecia
– 1982 r. Zawieszono stan wojenny.

Gra planszowa o Ursusie

Niezwykły prezent dla mieszkańców Ursusa – ale nie tylko – przygotował Urząd Dzielnicy Ursus. Właśnie ukazała się, pięknie wydana, gra planszowa poświęcona dzielnicy z niedźwiedziem w herbie.

Ursus jest niewielkim, zachodnim zakątkiem stolicy, rozwijającym się dynamicznie, z piękną historią i obiecującymi perspektywami. Można go lepiej  poznać zasiadając do pierwszej gry jaka powstała o dzielnicy. W grze może brać udział 2-4 osoby w wielu od 6 do 106 lat. Czas gry około 60 minut. Zadaniem każdego gracza jest wypełnienie otrzymanej  na początku gry misji związanej z Ursusem. Gra kończy się zwycięstwem tej osoby, która jako pierwsza odwiedzi wszystkie miejsca  w dzielnicy wymienione na karcie misji gracza. Podczas rozgrywek zawodnicy będą pogłębiać wiedzę o dzielnicy, będą musieli wykazać się zaradnością, będą podróżować różnymi środkami transportu oraz będą stawać oko w oko z niespodziewanymi wydarzeniami.

Pomysłodawcą gry był Marcin Kłos, konsultantem historycznym – Jerzy Domżalski. Grafikę stworzyła  Karolina Walczak, a zdjęcia są autorstwa Kamila Dymka. Szczególne słowa podziękowania należą się Irenie Jarząbek i jej podopiecznych ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Gołąbkach: Ali, Kindze, Oli Weronice, Andrzejowi i Pawłowi, którzy  testowali prototyp gry.

Do gry dołączony jest przewodnik po Ursusie.