Z uczniami o Czerwcu 76

W tym roku przypada 43. rocznica robotniczego protestu w Ursusie, Radomiu, Płocku i wielu innych miejscowościach w Polsce. 25 czerwca 1976 roku, dzień po ogłoszeniu przez premiera Piotra Jaroszewicza drakońskich podwyżek cen na żywność, robotnicy ZM „Ursus” udali się pochodem przed budynek dyrekcyjny. Nieudane rozmowy z kierownictwem fabryki doprowadziły do blokady dwóch ważnych linii kolejowych: Warszawa-Śląsk i Warszawa-Berlin. Wieczorem milicja dokonała pacyfikacji zebranych na torach. Wielu robotników dotknęły ciężkie represje.

Wydarzenia z 1976 roku władze dzielnicy Ursus postanowiły przypomnieć uczniom szkół podstawowych organizując konkurs „Młodzi o Czerwcu 76”. W tym roku jest to pierwsza edycja tego konkursu. Z czterech proponowanych kategorii uczniowie mają wybrać sobie jedną. Są to: 1) przygotowanie plakatu o 1976 roku, 2) opracowanie komiksu o 1976 roku, 3) przeprowadzenie wywiadu z uczestnikiem wydarzeń w 1976 roku, 4) przygotowanie utworu poetyckiego o Czerwcu 76.

16 kwietnia uczniowie Szkoły Podstawowej nr 382 przy ul. Konińskiej, przygotowując się do konkursu, zaprosili mnie na spotkanie, które miało pogłębić ich wiedzę o proteście robotników fabryki „Ursus”. Byłem przecież uczestnikiem strajku, a także mam na swym koncie książkę o Czerwcu 76. Koordynatorem konkursu w Szkole Podstawowej nr 382 jest pani Katarzyna Daniłow.

Opowiedziałem uczniom o wydarzeniach jakie rozegrały się przed budynkiem dyrekcyjnym i na torach. Dzieci na telebimie obejrzały unikalne zdjęcia ze strajku, a z mojego archiwum różne dokumenty: telegramy potępiające „warchołów”, list do Marka Majewskiego w więzieniu (skazany na 3 lata za próbę przepiłowania szyn i zepchnięcia elektrowozu) od rodziców i solidnie ocenzurowany, a także ówczesne „Życie Warszawy” z relacjami z masówek potępiających robotników z fabryki traktorów. Pytania od dzieci, często bardzo interesujące, zakończyły spotkanie.

Konkurs trwa do 20 maja, a jego podsumowanie i rozdanie nagród odbędzie się 23 czerwca w Parku Czechowickim.

Gala Niepodległości

Zbliżająca się 100. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości była okazją do zorganizowania w Ośrodku Kultury Arsus Galii Niepodległości. Wzięły w niej udział władze dzielnicy z burmistrz Urszulą Kierzkowską i wiceburmistrzami Wiesławem Krzemieniem i Kazimierzem Sternikiem. Podczas uroczystości kilkanaście osób wyróżniono pamiątkowymi medalami „Zasłużony dla dzielnicy Ursus”. Znalazłem się w gronie tych osób.
Gali Niepodległości towarzyszyło otwarcie wystawy „Kobiety Niepodległej”. Zaprezentowano na niej kilkanaście sylwetek Polek, ważnych dla naszej historii na przestrzeni ostatnich stu lat. Wystawę przygotowali Łukasz Prokop i Piotr Margas. Dla trzech sylwetek kobiet, związanych z Ursusem: Władysławy Włoczewskiej, Jadwigi Lesnobrodzkiej i Zofii Wojciechowskiej-Grabskiej przygotowałem teksty i dokonałem wyboru zdjęć z mojego archiwum.

Promocja „Dziejów Ursusa w zarysie”

W sobotę 29 września w Parku Czechowickim miał miejsce piknik historyczny zorganizowany przez Urząd Dzielnicy Ursus z okazji 100 lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. W specjalnie ustawionym namiocie została zaprezentowana moja najnowsza książka „Dzieje Ursusa w zarysie”. Spotkanie poprowadził historyk Robert Gawkowski, pasjonujący się dziejami sportu i sąsiednich Włoch. Wśród licznych gości, którzy przyszli na spotkanie nie zabrakło władz dzielnicy: burmistrz Urszuli Kierzkowskiej i jej zastępców Wiesława Krzemienia i Kazimierza Sternika. Promocja książki o Ursusie świetnie wpisała się w atmosferę pikniku z okazji 100 lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Przecież fabryka „Ursus” była jednym z najważniejszych zakładów przemysłowych II Rzeczpospolitej i powojennej Polski.

Mural na „Arsusie”

Część budynku Ośrodka Kultury „Arsus” pokrył mural przedstawiający historię fabryki „Ursus”. Mural powstał dzięki inicjatywie „Fundacji dla Ursusa”, której prezesem jest Zbigniew Janas. W ten sposób uczczono 100. lecie odzyskania przez Polskę niepodległości. Przy okazji przypomniano, że w tym roku mija 125 lat od powstania zakładu przemysłowego przy ul. Siennej 15 w Warszawie – protoplasty przyszłej fabryki traktorów.

Symboliczna uroczystość odsłonięcia muralu odbyła się 4 września. Nie przypadkiem. Jest to dzień ważny w historii „Solidarności”. 4 września 1980 roku przed budynkiem dyrekcyjnym ZPC „Ursus”, w sąsiedztwie nieistniejącego już dziś basenu kąpielowego, odbyło się spotkanie przedstawicieli kilku warszawskich zakładów pracy na którym powołano Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Mazowsze”. Dwa tygodnie później wszedł on do NSZZ „Solidarność” jako Region „Mazowsze”.

W uroczystości wzięli udział m.in. wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska, burmistrz dzielnicy Ursus Urszula Kierzkowska, jej zastępcy Wiesław Krzemień i Kazimierz Sternik, szef fabrycznej „Solidarności” przed stanem wojennym Zbigniew Janas. Gratulacje odbierali wykonawcy muralu Łukasz Prokop i Adam Walas. Moja skromna osoba była konsultantem historycznym powstającego dzieła.

Dzieje Ursusa

Urząd Dzielnicy Ursus m.st. Warszawy wydał – w krótkim czasie – kolejną książkę poświęconą naszej małej Ojczyźnie. Po „Ursus to tutaj wszystko się zaczęło” i „Sportowych dziejach Ursusa” do rąk Czytelników trafiają „Dzieje Ursusa w zarysie”, których jestem autorem. Książka liczy 202 strony, znalazły się w niej unikalne zdjęcia nigdzie do tej pory nie publikowane. Ozdobą publikacji są dwa plany – miasta Ursusa z około 1960 roku i plan fabryki „Ursus”z początku lat 90. ub. wieku. Ten ostatni, gdy po fabryce w Ursusie nie ma prawie śladu, ma szczególną wartość.
Książka – będąca syntezą dziejów Ursusa – mogła powstać dzięki moim wcześniejszym pracom monograficznym. We wstępie do książki czytamy: „Praca nad poznaniem różnych jednostkowych wydarzeń z przeszłości Czechowic, Gołąbek, Skoroszy i Szamot opłacała się. To, co pisałem, powoli zaczęło układać się jak puzzle, w całość, wypełniało puste miejsca w historii naszej małej Ojczyzny – od średniowiecza po dzień dzisiejszy. Nadszedł więc odpowiedni czas, aby pokusić się o napisanie syntezy tych dziejów. Oczywiście, pamiętając, jak ważna rola miastotwórcza przypadła fabryce „Ursus”, której już nie ma w dzielnicy”.
Oficjalna prezentacja książki będzie miała miejsce we wrześniu. Połączona będzie z odsłonięciem na budynku Urzędu Dzielnicy (kiedyś budynku dyrekcyjnego ZPC „Ursus”) kultowego neonu przedstawiającego ciągniki rolnicze produkowane w zakładach. Neon ten kilkanaście lat temu bezmyślnie zniszczono, jakby chcąc zaorać wszystko co zostało po fabryce. Pamięć o zakładach traktorowych jest jednak silnie zakorzeniona wśród mieszkańców średniego i starszego pokolenia. Dlatego walka o przywrócenie neonu na budynku kończy się sukcesem. Dla nowych mieszkańców dzielnicy neon będzie pierwszym krokiem do poznania przeszłości miejsca w którym próbują się zakorzenić.

Poznawanie historii sportu

Staraniem Urzędu Dzielnicy ukazała się książka „Sportowe dzieje Ursusa”, której autorami są cenieni znawcy sportu Robert Gawkowski i Jacek Wiśniewski. Książka jest kompendium wiedzy na temat blisko 90. letnich dziś dziejów spotu w Ursusie. Autorzy potwierdzają, że pierwszy klub – RKS Ursus powstał w 1929 roku, a więc ma starszą metrykę niż to oficjalnie przyjęto. Bogatą treść, pełną mało znanych faktów, uzupełniają liczne zdjęcia. Oczywiście, najwięcej jest o piłce nożnej ale inne dyscypliny np boks i kolarstwo zostały też zauważone i docenione. Tą ciekawą książkę uzupełniają dwa aneksy. W pierwszym z nich podane są wyniki meczów rozegranych przez naszych piłkarzy od 1957 r. do sezonu 2016/17, w drugim aneksie podano wykaz klubów i organizacji zajmujących się sportem w dzielnicy Ursus m. st. Warszawy. Ci co kochają sport, przeczytają książkę jednym tchem.

Podczas promocji książki – od lewej: Robert Gawkowski i Jacek Kurowski

Promocja książki miała miejsce 7 kwietnia w hali sportowej Szkoły Podstawowej nr 381 przy ul. Drzymały w Ursusie. Książkę zaprezentował Robert Gawkowski, a całe spotkanie prowadził znany dziennikarz sportowy z Telewizji Polskiej – Jacek Kurowski. Obecna była burmistrz Urszula Kierzkowska. Wspomnieniami podzieliła się Barbara Kacprzak, która na I mistrzostwach Świata w Akrobatyce Sportowej rozegranych w Moskwie w 1974 roku zdobyła z koleżankami z RKS Ursus złoty medal w piramidach. O największym sukcesie piłkarzy – pierwszym awansie do II ligi w 1973 roku i wielkim meczu ze Spartą Zabrze, na który przyszło 5 tys. kibiców, mówiły gwiazdy tamtych lat Zbigniew Hertel i Jerzy Nejman. Przypomniano, jako ciekawostkę, że podnoszenie ciężarów trenował w RKS Ursus… Władysław Komar -zdobywca złotego medalu w pchnięciu kulą na olimpiadzie w Monachium w 1972 roku.

Niedziela Palmowa na Niedźwiadku

Niedziela Palmowa przypomina o wjeździe Chrystusa do Jerozolimy. Rozpoczyna tym samym najważniejszy okres w liturgii chrześcijańskiej – Wielkiego Tygodnia, zakończony chwalebnym zmartwychwstaniem Pana Jezusa. A tak wyglądała Niedziela Palmowa 25 marca w kościele Matki Bożej Fatimskiej na osiedlu Niedźwiadek. Po obrzędzie poświęcenia palm i mszy dla dzieci odbyły się konkursy na najładniejsza i największą palmę. Największa miała kilkanaście metrów.

Zdarzyło się w kwietniu

1 kwietnia
– 1579 r. Król Stefan Batory założył Uniwersytet Wileński.
– 1656 r. Król Jan Kazimierz złożył w katedrze lwowskiej śluby, obierając Matkę Boską patronką Królestwa Polskiego.

2 kwietnia
– 1939 r. Samobójstwo Walerego Sławka jednego z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego, trzykrotnego premiera II Rzeczpospolitej.
– 1940 r. W Pamirach został rozstrzelany Julian Dąbrowski, instruktor harcerski, główny ideolog Koła Instruktorów im. Mieczysława Bema. KIMB miał silne umocowanie w robotniczym środowisku Ursusa, gdzie popularyzował go Edmund Pokrzywa, nauczyciel ze szkoły powszechnej.
– 2005 r. Zmarł Jan Paweł II, papież Polak, od 2014 r. święty.

3 kwietnia
– 1886 r. Urodził się Władysław Tatarkiewicz, filozof i historyk sztuki.
– 1896 r. Urodził się Józef Czapski, wybitny polski malarz, więzień Starobielska. Cudem uniknął śmierci w radzieckiej niewoli, po II wojnie światowej na emigracji.

4 kwietnia
– 1794 r. Powstanie kościuszkowskie – zwycięska bitwa nad wojskami rosyjskimi pod Racławicami.

5 kwietnia
– 1831 r. W Teatrze Narodowym po raz pierwszy wykonano „Warszawiankę”.

6 kwietnia
– 1922 r. Litwa Środkowa została włączona do Polski.

7 kwietnia
– 1950 r. Stanisław Skalski , najlepszy pilot polski w czasie II wojny światowej został skazany przez sąd komunistyczny w Polsce Ludowej na karę śmierci, zamienioną potem na dożywocie. Z więzienia wyszedł w 1956 r.

8 kwietnia
– 1861 r. Masakra na placu Zamkowym w Warszawie. Roty wojska rosyjskiego zastrzeliły około 100 Polaków podczas patriotycznej manifestacji.

9 kwietnia
– 1241 r. Klęska polskiego rycerstwa, dowodzonego przez księcia Henryka Pobożnego, w bitwie z Mongołami pod Legnicą.

10 kwietnia
– 1525 r. Książę pruski Albrecht Hohenzollern złożył hołd lenny przed królem Zygmuntem Starym.
– 2010 r. Pod Smoleńskiem rozbił się samolot z prezydentem Rzeczpospolitej Lechem Kaczyńskim. Zginęło 96 członków delegacji polskiej udających się na uroczystości do Katynia.

11 kwietnia
– 1079 r. Śmierć biskupa Stanisława Szczepanowskiego, skazanego na poćwiartowanie przez króla Bolesława Szczodrego.

12 kwietnia
– 1945 r. Grupa operacyjna UB z Siedlec zamordowała 17 młodych żołnierzy AK i NSZ.

13 kwietnia
– 1943 r. Niemcy ujawnili, że w Katyniu znajdują się masowe groby oficerów polskich zamordowanych przez Rosjan. W Polsce Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej.

14 kwietnia
– 1883 r. Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego Zygmunt Wróblewski i Karol Olszewski jako pierwsi na świecie skroplili azot.

15 kwietnia
– 1983 r. Rozpoczęto budowę metra w Warszawie.

16 kwietnia
– 1927 r. Polskie Radio po raz pierwszy nadało Hejnał Mariacki z Krakowa.

17 kwietnia
– 1794 r. W Warszawie wybuchło powstanie kościuszkowskie pod wodzą szewca Jana Kilińskiego.

18 kwietnia
– 1025 r. W Gnieźnie został koronowany na króla Polski Bolesław Chrobry.

19 kwietnia
– 1809 r. Nierozstrzygnięta bitwa pod Raszynem stoczona między wojskami Księstwa Warszawskiego, dowodzonymi przez księcia Józefa Poniatowskiego a Austriakami.

20 kwietnia
– 1919 r. Do kraju przybył pierwszy pociąg z żołnierzami Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera.

21 kwietnia
– 1920 r. Podpisanie umowy między rządem polskim a Symonem Petlurą uznającą prawo Ukrainy do niepodległości.

22 kwietnia
– 1794 r. W Wilnie wybuchło powstanie kościuszkowskie pod dowództwem Jakuba Jasińskiego.

23 kwietnia
– 997 r. Męczeńska śmierć biskupa Wojciecha w Prusach.
– 1935 r. Prezydent Ignacy Mościcki podpisał tzw. konstytucję kwietniową.

24 kwietnia
– 1906 r. Członkowie Organizacji bojowej PPS pod dowództwem Jana Gorzechowskiego „Jura” uwolnili 10 więźniów Pawiaka zagrożonych karą śmierci.

25 kwietnia
– 1920 r. Początek wyprawy kijowskiej w wojnie polsko-bolszewickiej.

26 kwietnia
– 1943 r. W nocy na 27 kwietnia rotmistrz Witold Pilecki, z dwoma współwięźniami, uciekł z obozu w Auschwitz.

27 kwietnia
– 1960 r. Walki w Nowej Hucie w obronie krzyża.

28 kwietnia
– 1924 r. Powstanie Banku Polskiego, początek reformy walutowej Władysława Grabskiego.

29 kwietnia
– 1919 r. Uchwała Sejmu ustanawiająca dzień 3 maja Świętem Narodowym.

30 kwietnia
– 1947 r. W ZM „Ursus” wyprodukowano pierwszy po wojnie ciągnik rolniczy C-45. Następnego dnia ciągnik wziął udział w defiladzie 1-majowej w Warszawie.