Gala Niepodległości

Zbliżająca się 100. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości była okazją do zorganizowania w Ośrodku Kultury Arsus Galii Niepodległości. Wzięły w niej udział władze dzielnicy z burmistrz Urszulą Kierzkowską i wiceburmistrzami Wiesławem Krzemieniem i Kazimierzem Sternikiem. Podczas uroczystości kilkanaście osób wyróżniono pamiątkowymi medalami „Zasłużony dla dzielnicy Ursus”. Znalazłem się w gronie tych osób.
Gali Niepodległości towarzyszyło otwarcie wystawy „Kobiety Niepodległej”. Zaprezentowano na niej kilkanaście sylwetek Polek, ważnych dla naszej historii na przestrzeni ostatnich stu lat. Wystawę przygotowali Łukasz Prokop i Piotr Margas. Dla trzech sylwetek kobiet, związanych z Ursusem: Władysławy Włoczewskiej, Jadwigi Lesnobrodzkiej i Zofii Wojciechowskiej-Grabskiej przygotowałem teksty i dokonałem wyboru zdjęć z mojego archiwum.

Promocja „Dziejów Ursusa w zarysie”

W sobotę 29 września w Parku Czechowickim miał miejsce piknik historyczny zorganizowany przez Urząd Dzielnicy Ursus z okazji 100 lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. W specjalnie ustawionym namiocie została zaprezentowana moja najnowsza książka „Dzieje Ursusa w zarysie”. Spotkanie poprowadził historyk Robert Gawkowski, pasjonujący się dziejami sportu i sąsiednich Włoch. Wśród licznych gości, którzy przyszli na spotkanie nie zabrakło władz dzielnicy: burmistrz Urszuli Kierzkowskiej i jej zastępców Wiesława Krzemienia i Kazimierza Sternika. Promocja książki o Ursusie świetnie wpisała się w atmosferę pikniku z okazji 100 lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Przecież fabryka „Ursus” była jednym z najważniejszych zakładów przemysłowych II Rzeczpospolitej i powojennej Polski.

Mural na „Arsusie”

Część budynku Ośrodka Kultury „Arsus” pokrył mural przedstawiający historię fabryki „Ursus”. Mural powstał dzięki inicjatywie „Fundacji dla Ursusa”, której prezesem jest Zbigniew Janas. W ten sposób uczczono 100. lecie odzyskania przez Polskę niepodległości. Przy okazji przypomniano, że w tym roku mija 125 lat od powstania zakładu przemysłowego przy ul. Siennej 15 w Warszawie – protoplasty przyszłej fabryki traktorów.

Symboliczna uroczystość odsłonięcia muralu odbyła się 4 września. Nie przypadkiem. Jest to dzień ważny w historii „Solidarności”. 4 września 1980 roku przed budynkiem dyrekcyjnym ZPC „Ursus”, w sąsiedztwie nieistniejącego już dziś basenu kąpielowego, odbyło się spotkanie przedstawicieli kilku warszawskich zakładów pracy na którym powołano Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Mazowsze”. Dwa tygodnie później wszedł on do NSZZ „Solidarność” jako Region „Mazowsze”.

W uroczystości wzięli udział m.in. wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska, burmistrz dzielnicy Ursus Urszula Kierzkowska, jej zastępcy Wiesław Krzemień i Kazimierz Sternik, szef fabrycznej „Solidarności” przed stanem wojennym Zbigniew Janas. Gratulacje odbierali wykonawcy muralu Łukasz Prokop i Adam Walas. Moja skromna osoba była konsultantem historycznym powstającego dzieła.

Dzieje Ursusa

Urząd Dzielnicy Ursus m.st. Warszawy wydał – w krótkim czasie – kolejną książkę poświęconą naszej małej Ojczyźnie. Po „Ursus to tutaj wszystko się zaczęło” i „Sportowych dziejach Ursusa” do rąk Czytelników trafiają „Dzieje Ursusa w zarysie”, których jestem autorem. Książka liczy 202 strony, znalazły się w niej unikalne zdjęcia nigdzie do tej pory nie publikowane. Ozdobą publikacji są dwa plany – miasta Ursusa z około 1960 roku i plan fabryki „Ursus”z początku lat 90. ub. wieku. Ten ostatni, gdy po fabryce w Ursusie nie ma prawie śladu, ma szczególną wartość.
Książka – będąca syntezą dziejów Ursusa – mogła powstać dzięki moim wcześniejszym pracom monograficznym. We wstępie do książki czytamy: „Praca nad poznaniem różnych jednostkowych wydarzeń z przeszłości Czechowic, Gołąbek, Skoroszy i Szamot opłacała się. To, co pisałem, powoli zaczęło układać się jak puzzle, w całość, wypełniało puste miejsca w historii naszej małej Ojczyzny – od średniowiecza po dzień dzisiejszy. Nadszedł więc odpowiedni czas, aby pokusić się o napisanie syntezy tych dziejów. Oczywiście, pamiętając, jak ważna rola miastotwórcza przypadła fabryce „Ursus”, której już nie ma w dzielnicy”.
Oficjalna prezentacja książki będzie miała miejsce we wrześniu. Połączona będzie z odsłonięciem na budynku Urzędu Dzielnicy (kiedyś budynku dyrekcyjnego ZPC „Ursus”) kultowego neonu przedstawiającego ciągniki rolnicze produkowane w zakładach. Neon ten kilkanaście lat temu bezmyślnie zniszczono, jakby chcąc zaorać wszystko co zostało po fabryce. Pamięć o zakładach traktorowych jest jednak silnie zakorzeniona wśród mieszkańców średniego i starszego pokolenia. Dlatego walka o przywrócenie neonu na budynku kończy się sukcesem. Dla nowych mieszkańców dzielnicy neon będzie pierwszym krokiem do poznania przeszłości miejsca w którym próbują się zakorzenić.

Poznawanie historii sportu

Staraniem Urzędu Dzielnicy ukazała się książka „Sportowe dzieje Ursusa”, której autorami są cenieni znawcy sportu Robert Gawkowski i Jacek Wiśniewski. Książka jest kompendium wiedzy na temat blisko 90. letnich dziś dziejów spotu w Ursusie. Autorzy potwierdzają, że pierwszy klub – RKS Ursus powstał w 1929 roku, a więc ma starszą metrykę niż to oficjalnie przyjęto. Bogatą treść, pełną mało znanych faktów, uzupełniają liczne zdjęcia. Oczywiście, najwięcej jest o piłce nożnej ale inne dyscypliny np boks i kolarstwo zostały też zauważone i docenione. Tą ciekawą książkę uzupełniają dwa aneksy. W pierwszym z nich podane są wyniki meczów rozegranych przez naszych piłkarzy od 1957 r. do sezonu 2016/17, w drugim aneksie podano wykaz klubów i organizacji zajmujących się sportem w dzielnicy Ursus m. st. Warszawy. Ci co kochają sport, przeczytają książkę jednym tchem.

Podczas promocji książki – od lewej: Robert Gawkowski i Jacek Kurowski

Promocja książki miała miejsce 7 kwietnia w hali sportowej Szkoły Podstawowej nr 381 przy ul. Drzymały w Ursusie. Książkę zaprezentował Robert Gawkowski, a całe spotkanie prowadził znany dziennikarz sportowy z Telewizji Polskiej – Jacek Kurowski. Obecna była burmistrz Urszula Kierzkowska. Wspomnieniami podzieliła się Barbara Kacprzak, która na I mistrzostwach Świata w Akrobatyce Sportowej rozegranych w Moskwie w 1974 roku zdobyła z koleżankami z RKS Ursus złoty medal w piramidach. O największym sukcesie piłkarzy – pierwszym awansie do II ligi w 1973 roku i wielkim meczu ze Spartą Zabrze, na który przyszło 5 tys. kibiców, mówiły gwiazdy tamtych lat Zbigniew Hertel i Jerzy Nejman. Przypomniano, jako ciekawostkę, że podnoszenie ciężarów trenował w RKS Ursus… Władysław Komar -zdobywca złotego medalu w pchnięciu kulą na olimpiadzie w Monachium w 1972 roku.

Niedziela Palmowa na Niedźwiadku

Niedziela Palmowa przypomina o wjeździe Chrystusa do Jerozolimy. Rozpoczyna tym samym najważniejszy okres w liturgii chrześcijańskiej – Wielkiego Tygodnia, zakończony chwalebnym zmartwychwstaniem Pana Jezusa. A tak wyglądała Niedziela Palmowa 25 marca w kościele Matki Bożej Fatimskiej na osiedlu Niedźwiadek. Po obrzędzie poświęcenia palm i mszy dla dzieci odbyły się konkursy na najładniejsza i największą palmę. Największa miała kilkanaście metrów.

Zdarzyło się w grudniu

1 grudnia
– 1963 r. W ZM „Ursus” wyprodukowano 100 tys. ciągnik rolniczy.

2 grudnia
– 1991 r. Polska jako pierwszy kraj na świecie uznała niepodległość Ukrainy.

3 grudnia
– 1943 r. Został rozstrzelany przez Niemców Stefan Bryła, polityk, inż. budowlany, pionier konstrukcji spawalniczych m.in. konstruktor „Drapacza chmur” w Katowicach i budynku „Prudentialu” w Warszawie (po wojnie Hotel „Warszawa”).

4 grudnia
– 1862 r. Otwarto kolej warszawsko-bydgoską łącząca Warszawę przez Łowicz, Kutno, z będącymi w zaborze pruskim Toruniem i Bydgoszczą.
– 1942 r. Powstała Rada Pomocy Żydom „ Żegota”.

5 grudnia
– 1830 r. Gen. Józef Chłopicki został dyktatorem Powstania Listopadowego.
– 1867 r. Urodził się Józef Piłsudski.

6 grudnia
– 1970 r. Wizyta kanclerza RFN Willyego Brandta w Warszawie.

7 grudnia
– 1809 r. Książę warszawski Fryderyk August ustalił limit armii Księstwa Warszawskiego na 60 tys. żołnierzy.

8 grudnia
– 1506 r. Na sejmie w Piotrkowie Zygmunt Stary został wybrany królem Polski.
– 1867 r. Urodził się Aleksander Sulkiewicz, polski Tatar działacz niepodległościowy, jeden z ważniejszych współpracowników Piłsudskiego przed I wojną światową. Zginął w 1916 r. walcząc w Legionach Piłsudskiego.

9 grudnia
– 1916 r. Do obiegu wprowadzono markę polską. Obowiązywała do 1924 r.
– 1922 r. Gabriel Narutowicz został wybrany pierwszym prezydentem Rzeczpospolitej.
– 1991 r. W Toruniu rozpoczęło nadawać Radio Maryja.

10 grudnia
– 1850 r. Zmarł gen. Józef Bem, uczestnik Powstania Listopadowego i Wiosny Ludów.
– 1956 r. Katowice zostały znów Katowicami (w 1953 r. zmieniono im nazwę na Stalinogród).

11 grudnia
– 1866 r. W Warszawie otwarto pierwszą linię tramwaju konnego.
– 1941 r. Polska wypowiedziała wojnę Japonii.
– 1948 r. W Zakopanem UB aresztowało ostatniego delegata rządu na kraj – Jerzego Brauna.

12 grudnia
– 1501 r. Aleksander Jagiellończyk został na Wawelu koronowany na króla Polski.
– 1970 r. Została ogłoszona podwyżka cen żywności w Polsce, co doprowadziło do wystąpień robotniczych na Wybrzeżu.

13 grudnia
– 1575 r. Anna Jagiellonka została wybrana na elekcji w Warszawie na króla Polski i wielkiego księcia litewskiego. Jednocześnie przydzielono jej za męża Stefana Batorego.
– 1966 r. Zmarł Stanisław Mikołajczyk, premier rządu na uchodźstwie w latach 1943-44.
– 1981 r. W nocy z 12 na 13 grudnia wprowadzono w Polsce stan wojenny.

14 grudnia
– 1950 r. Rząd podjął uchwałę o budowie metra w Warszawie.
– 1970 r. Strajk robotników w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, początek wydarzeń Grudnia 70 na Wybrzeżu.
– 1981 r. Strajk okupacyjny w ZM „Ursus” w proteście przeciw wprowadzeniu stanu wojennego, spacyfikowany siłą przez oddziały ZOMO.

15 grudnia
– 1862 r. Otwarto kolej warszawsko-petersburską.
– 1936 r. Otwarto pierwszą zelektryfikowaną linię kolejową w Polsce na trasie Pruszków – Warszawa – Otwock.

16 grudnia
– 1922 r. W warszawskiej Zachęcie zginął od kuli zamachowca pierwszy prezydent Rzeczpospolitej Gabriel Narutowicz. Był prezydentem przez 7 dni.
– 1981 r. Pacyfikacja kopalni „Wujek” w Katowicach, zginęło 9 górników.

17 grudnia
– 1853 r. Prezydent Warszawy Teodor Andrault, właściciel Skoroszy (dziś część Ursusa) rozpoczął parcelację wsi. Nabywcami byli koloniści niemieccy Józef i Krystian Hassowie, Mateusz i Jakub Kühlenowie, Jakub Jungen.
– 1970 r. Milicja dopuściła się do masakry robotników na przystanku szybkiej kolei miejskiej Gdynia Stocznia, którzy udawali się do pracy. Zginął m.in. 18 letni Zbyszek Godlewski, bohater „Ballady o Janku Wiśniewskim”.

18 grudnia
– 1439 r. Zbigniew Oleśnicki został mianowany pierwszym polskim kardynałem.
– 1529 r. Elekcja Zygmunta Augusta na króla Polski podczas sejmu w Piotrkowie.
– 1655 r. Król Jan Kazimierz, który schronił się w austriackim Opolu, ruszył w drogę powrotna do kraju.

19 grudnia
– 1805 r. Powstało Liceum Krzemienieckie.
– 1923 r. Utworzono drugi rząd Władysława Grabskiego, którego zadaniem była m.in. reforma walutowa w kraju.

20 grudnia
– 1922 r. Stanisław Wojciechowski został wybrany na prezydenta Rzeczpospolitej.
– 1970 r. Władysław Gomułka utracił władzę w Polsce. Nowym I sekretarzem PZPR został Edward Gierek.
– 1991 r. Polska została przyłączona do Internetu.

21 grudnia
– 2007 r. Polska weszła do strefy Schengen.

22 grudnia
– 1914 r. Rozpoczęła się bitwa I brygady Legionów Piłsudskiego pod Łowczówkiem w Karpatach. Brygada w ciągu 4 dni walk przeprowadziła 5 szturmów, odparła 16 kontrataków. Siły rosyjskie zostały zatrzymane co umożliwiło Austriakom umocnienie pozycji na których utrzymali się do ofensywy pod Gorlicami w maju 1915 r.
– 1990 r. Lech Wałęsa został zaprzysiężony na prezydenta Rzeczpospolitej.

23 grudnia
– 1884 r. W warszawskim „Słowie” ukazał się pierwszy odcinek powieści Sienkiewicza „Potop”.
– 1991 r. Jan Olszewski został premierem.
– 1995 r. Aleksander Kwaśniewski został zaprzysiężony na prezydenta Rzeczpospolitej.
– 2005 r. Lech Kaczyński został zaprzysiężony na prezydenta Rzeczpospolitej.

24 grudnia
– 1798 r. Urodził się Adam Mickiewicz.
– 1898 r. Odsłonięcie pomnika Adama Mickiewicza Warszawie.
– 1946 r. W radzieckim więzieniu na Łubiance w Moskwie zmarł ostatni komendant Główny Armii Krajowej Leopold Okulicki „Niedźwiadek”.

25 grudnia
– 1025 r. Mieszko II został koronowany na króla Polski.
– 1895 r. Urodził się Stefan Rowecki „Grot” Komendant Główny AK do aresztowania w dniu 30 czerwca 1943 r.
– 1916 r. Zmarł Adam Chmielowski „Brat Albert”, powstaniec styczniowy, malarz, zakonnik, założyciel zgromadzenia albertynów i albertynek, ogłoszony 12 listopada 1989 r. świętym.

26 grudnia
– 1655 r. Zakończyło się oblężenie Jasnej Góry przez Szwedów.
– 1806 r. Nierozstrzygnięta bitwa pod Pułtuskiem między wojskami napoleońskimi i rosyjskimi.

27 grudnia
– 1587 r. Zygmunt III Waza został koronowany na Wawelu na króla Polski.
– 1856 r. W Warszawie zapłonęły pierwsze latarnie gazowe.
– 1918 r. Wybuchło Powstanie Wielkopolskie.

28 grudnia
– 1894 r. W Krakowie zmarł Henryk Rodakowski, malarz, wybitny portrecista.

29 grudnia
– 1989 r. Sejm przywrócił koronę orłowi z godła państwowego.

30 grudnia
– 1963 r. Karol Wojtyła został mianowany arcybiskupem-metropolitą krakowskim.

31 grudnia
– 1856 r. W Paryżu urodził się Wojciech Kossak, malarz, wybitny batalista.
– 1932 r. Polscy kryptolodzy z Biura Szyfrów złamali kod Enigmy.
– 1978 r. Rozpoczęła się w Polsce zima stulecia
– 1982 r. Zawieszono stan wojenny.

Gra planszowa o Ursusie

Niezwykły prezent dla mieszkańców Ursusa – ale nie tylko – przygotował Urząd Dzielnicy Ursus. Właśnie ukazała się, pięknie wydana, gra planszowa poświęcona dzielnicy z niedźwiedziem w herbie.

Ursus jest niewielkim, zachodnim zakątkiem stolicy, rozwijającym się dynamicznie, z piękną historią i obiecującymi perspektywami. Można go lepiej  poznać zasiadając do pierwszej gry jaka powstała o dzielnicy. W grze może brać udział 2-4 osoby w wielu od 6 do 106 lat. Czas gry około 60 minut. Zadaniem każdego gracza jest wypełnienie otrzymanej  na początku gry misji związanej z Ursusem. Gra kończy się zwycięstwem tej osoby, która jako pierwsza odwiedzi wszystkie miejsca  w dzielnicy wymienione na karcie misji gracza. Podczas rozgrywek zawodnicy będą pogłębiać wiedzę o dzielnicy, będą musieli wykazać się zaradnością, będą podróżować różnymi środkami transportu oraz będą stawać oko w oko z niespodziewanymi wydarzeniami.

Pomysłodawcą gry był Marcin Kłos, konsultantem historycznym – Jerzy Domżalski. Grafikę stworzyła  Karolina Walczak, a zdjęcia są autorstwa Kamila Dymka. Szczególne słowa podziękowania należą się Irenie Jarząbek i jej podopiecznych ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Gołąbkach: Ali, Kindze, Oli Weronice, Andrzejowi i Pawłowi, którzy  testowali prototyp gry.

Do gry dołączony jest przewodnik po Ursusie.